deur Anje Strik Boshoff
Die Verwoerd Gedenkversameling op Orania is in 199— opgerig deur die ywer van tannie Annatjie Boshoff met die praktiese ondersteuning van mevrou Anna Boshoff. Tannie Annatjie, wat onder andere bekend is vir haar boek “Sekretaresse van die Verwoerds”, was nie net gedurende haar loopbaan Ouma Betsie se sekretaresse nie, sy was ook ‘n lewenslange vriendin wat op Orania reg oorkant haar gewoon het en daagliks met haar in verbinding was. Sy is ook die skrywer van “Betsie Verwoerd – die vrou” wat, anders as “Sekretaresse” nog beskikbaar is.
Die versameling is aanvanklik in Orania se Kultuurhistoriese museum, in ‘n aparte Verwoerdkamer gehuisves en het unieke items uit verskillende oorde bevat. Na Ouma Betsie se dood in 1999 het die gedagte ontstaan dat haar woonstel, wat uit die kern van haar Stokkiesdraaiversameling bestaan het, netso gelaat word terwyl die inhoud van die Verwoerdkamer – waarvoor een kamer ook gou te klein geword het – in die aanliggende verpleegsterwoonstel uitgestal kon word.
Die resultaat is ‘n unieke en atmosfeerryke gedenkversameling, eintlik méér as ‘n museum, waarin mens nie net interessante en opspraakwekkende items te sien kry nie, maar regtig meer van die mense oor wie dit gaan, te wete kom. Hier volg ‘n foto en agtergrondvertelling van een van die besonderse uitstalstukke in die versameling, die Vredesbeeld wat voorheen in Stokkiesdraai se sitkamer gestaan het.

In 1961 het mnr. Dag Hammerskjöld, sekretaris-generaal van die Verenigde Nasies, ‘n besoek aan Suid-Afrika gebring. Na samesprekings met mnr. Hammerskjöld het dr. Verwoerd in die Volksraad aangekondig dat die Unie van Suid-Afrika geen inmenging in sy huishoudelike Sake sal toelaat nie. Daar was egter deurgaans ‘n goeie verstandhouding en welwillendheid tussen die twee leiers. Volgens mev. Verwoerd het dr. Verwoerd gevind dat mnr. Hammerskjöld ‘n fynbesnaarde, intelligente persoon was met wie hy lekker kon redeneer.
Tydens hierdie besoek van mnr. Hammerskjöld het ‘n sekere mnr. Ruthven duplikate van die Vredesbeeld hierbo aan hom en dr. Verwoerd geskenk, omdat hy hulle as ‘vredebringers’ beskou het. Die beeld wat aan mnr. Hammerskjöld geskenk is, staan vandag in die gebou van die Verenigde Nasies in New York. Sy tweeling staan vandag in die Verwoerd Gedenkversameling in Orania met die inskripsie Forgeron de la Paix – grofsmid van vrede.
Inligting uit die boek Stokkiesdraai deur Marie van Heerden
(Ek hoop Anje gaan vir ons nog ‘n paar artikels uit die museum beskryf – Marle)